شیمیدان

فسفر را می توان در سه شکل آلوتروپی یافت : فسفر سیاه، فسفر سفید و فسفر قرمز. این عنصر را کیمیاگر آلمانی هنینگ براند (1630- 1692) در سال 1669 کشف کرد، همچنین به صورت جداگانه توسط دانشمند ایرلندی، رابرت بویل(1627- 1691)  بررسی و توصیف شد. فسفر سفید جامد سفید رنگ فوق العاده فعالی است که در هوا خودبه خود آتش می گیرد و به همین اندازه برای اکسید شدن آمادگی نشان می دهد. این ماده سمی نیز می باشد که ممکن است به فساد آرواره منجر شود، یعنی فک پایین در اثر قرار گرفتن در معرض بخارهای فسفر یا پنتا اکسید فسفر (PO₅) به مدت طولانی حالت قانقاریایی بیابد. فسفر قرمز به اندازه ی فسفر سفید فعال نیست و برخلاف آن غیر سمی می باشد. علاوه بر اینها فسفر دارای یک ایزوتوپ رادیواکتیو (³²P) با نیمه عمر 14.3 روز می باشد که از آن در پرتو درمانی و به عنوان ردیاب استفاده می شود. فسفر را می توان از کانی های فسفر دار گوناگونی از جمله آپاتیت و فسفریت گرفت. رسوب های سنگی فسفات بسیار فراوانند. فسفات ها ترکیبات نمکی فسفر می باشند.

فسفات ها برای رشد سالم ریشه های گیاهان ضروری هستند. فسفر ماده ای ضروری برای غشاهای زیستی از جمله دیواره های سلولی می باشد که به صورت ترکیب، مولکول های چربی به نام فسفولیپیدها را به وجود می آورد. ترکیبات فسفردار را معمولا فسفید می نامند و هر فرایند شیمیایی که ترکیب فسفر با مواد شیمیایی دیگر را در بربگیرد فسفراسیون نامیده می شود. اسید فسفریک ترکیبی است که در تولید صابون و انواع کودها به کار می رود. از فسفر قرمز نیز در تولید حشره کش ها، کبریت ها، وسایل آتش بازی و  آلیاژهای فولاد استفاده می شود.

منبع: کتاب بررسی جدول تناوبی عناصر/نویسنده] جرارد چشر[، ترجمه میثم هدایت.

تهران : شباهنگ،1384. 192ص.